Μια περιήγηση  στον κόσμο των ποιητικών συλλογών

Λίγα γενικά.

Oι βιτρίνες των βιβλιοπωλείων κατακλύζονται πια από ροζ μυθιστορήματα και εύκολες αφηγήσεις που τσαλαβουτούν στην ιστορία του `22 και τις χαμένες πατρίδες. Κι όχι μόνο στα μικρά ή στα επαρχιακά βιβλιοπωλεία, αλλά και στην Αθήνα και την Θεσσαλονίκη. Μια τηλεοπτική, καθαρά προφορική, γραφή μας πολιορκεί από παντού και εγκαθιδρύεται στην θέση της καθαρής λογοτεχνίας ή εν πάση περιπτώσει αυτής που αγωνίζεται για να καθιερωθεί ως τέτοια.

Χωρίς προϋπηρεσία σε άλλους μεγάλους συγγραφείς και χωρίς να νοιάζονται για το τι προϋπήρξε οι new age συγγραφείς δηλώνουν αδιάβαστοι χωρίς αιδώ και πετούν στα μούτρα μας σε χρόνο ρεκόρ τις αρλούμπες τους. Και τις ονοματίζουν cult ή trendy ή όπως διάολο θέλουνε. Κι αυτά πωλούν. Κι αυτοί είναι που διασταυρώνονται με τους φλύαρους συγγραφείς των ροζ γραφών. Θαρρώ πως ποτέ δεν φτάσαμε τόσο χαμηλά. Ποτέ δεν θυμάμαι το αναγνωστικό κοινό να είναι τόσο χαμηλά ντοπαρισμένο και να ασχολείται με τόσο ελαφρά αναγνώσματα. Χωρίς καμιά φιλοδοξία να προσεγγίσει κάτι αξιόλογο. Πιάσαμε πάτο. Κι ας μιλούν οι στατιστικές για άνοδο των δεικτών της ανάγνωσης.
Πόσες φορές δεν έχω ακούσει με λύπη κι απογοήτευση από βιβλιοπώλες "ότι δεν με ενδιαφέρει τι θα πουλήσω, γιατί θέλω να ζήσω" Και αυτό μαρτυράει ότι δεν υπάρχει απαιτητικό κοινό που να προτιμάει τα "βαριά" βιβλία. Το κοινό ακολουθεί καθοδική πορεία και δεν μπορεί να στηρίξει την καλή λογοτεχνία.
Και μιλώ μέχρι στιγμής για την μη ευπώλητη, καλή ελληνική πεζογραφία. Αυτή εκδίδεται ακόμη, γιατί ο κάθε εκδότης προσμένει ότι το κριτήριο του κοινού θα συναντήσει την ποιότητα και δεν θα παραμείνει σε χαμηλά επίπεδα. Κι όμως η αξιοσύστατη πεζογραφία χάνεται μέσα στα σκουπίδια που κυκλοφορούν. Χάνεται μέσα στον trendy θόρυβο των blog και των free press εντύπων και είναι δύσκολο να αποκτήσει τη θέση,που της αξίζει. To βιβλίο βρίσκεται στα χέρια των πιο απίθανων διαμεσολαβητών, αυτών που δηλώνουν ότι βαριούνται να διαβάζουν κι όμως παρουσιάζουν βιβλία. Καμιά κριτική φωνή και πάμπολλες κραυγές από ανίδεους πιτσιρικάδες ή προώρους συνταξιοδοτηθέντες. Ισως δύο ή τρία άντε τέσσερα λογοτεχνικά περιοδικά δεν ακολουθούν το κυρίαρχο ρεύμα και έχουν καθιερώσει σοβαρές κριτικές στήλες που όμως μπαίνουν στο περιθώριο και δεν δίνουν τον κυρίαρχο τόνο,αφού συχνά παραβλέπονται.
Σε λίγο όσοι ζούμε εκτός των τειχών θα περιέλθουμε στην δεινή θέση να μην μας εκφράζει κανένα βιβλιοπωλείο και εκείνη την παλιά, και ηδονική θέαση του βιβλίου που το μελετάς αν σου κάνει και το περιεργάζεσαι πριν το πάρεις μάλλον θα την χάσουμε οριστικά. Δυο –τρεις βιτρίνες στην Θεσσαλονίκη (που όλοι μας έχουμε ευκολότερη πρόσβαση), μια στην Καβάλα έστω, άντε και μία στη Δράμα αντέχουν. Οι βιβλιοπώλες σήμερα αναγνωρίζουν ότι το καλό βιβλίο δεν πουλά και δεν τον φέρνουν. Μπορούν να σου το παραγγείλουν,αλλά έτσι χάνεται κάτι από την συνάντηση του μοιραίου, του απρόοπτου. Πρέπει να έχεις υποψιαστεί το βιβλίο της αρεσκείας σου κι αυτό είναι μια άλλη επίπονη εργασία, που πρέπει να την κάνεις μέσω του διαδικτύου (ας είναι καλά η ανανεωμένη biblionet, πολύτιμο εργαλείο). Δεν μπορείς να συναντηθείς με τον βιβλίο που θα σε ενδιαφέρει τυχαία και μέσα από τα ράφια του βιβλιοπωλείου πια. Πρέπει να έχεις κάνει προεργασία για να φτάσεις σε αυτά που σε ενδιαφέρουν.

Κι όλα αυτά αφορούν την πεζογραφία γιατί στην ποίηση όχι μόνο υστερούμε,αλλά δεν υπάρχουν μέσα και τρόποι για να διαδοθεί η ποίηση. Ξεκινάμε όλοι από ένα δεδομένο. Ότι η ποίηση είναι τόσο υποκειμενική και αφορά με την κρυπτικότητά της λίγους. Λάθος θέση. Οπως λάθος θέση είναι η άποψη που θέλει την ποίηση να γράφεται εύκολα και να αποτελεί κάτι σαν στιχάκι σε άλλη μορφή της μιας στιγμής. Κανείς δεν θέλει να αντιληφθεί ότι όχι μόνο αποτελεί έναν προσωπικό κόσμο,αλλά για να λάβει την οριστική του μορφή πέρασε από επανειλημμένες και πολλαπλές γραφές,που ταλαιπώρησαν τον ποιητή. Ποίηση δεν είναι ο τρόπος του ακαριαίου και η έμπνευση της στιγμής που αποτυπώνεται σε ένα ποίημα, αλλά ένας κόσμος που περνά από πολλές περιπέτειες και φίλτρα για να φτάσει στο ποίημα και την μορφή του. 

Θέλω να περιορισθώ σε ποιητικά βιβλία και να προβάλλω από την μικρή, αλλά φιλόξενη αυτή κόχη, βιβλία ποίησης, που ξεπέρασαν πολλές αντιξοότητες και ήρθαν να μας απευθυνθούν. Δειλές,αλλά ωστόσο ζουμερές κορασίδες με την αναγκαία συστολή,αλλά και την φλόγα του αίματος να ραπίζει παρειές.

Ετσι τα βλέπω τα ποιήματα κι αρχινώ.

Τάσου Δενέγρη, Μιλάει ο αγριόχοιρος. Ποιήματα 1952-2008. Υψιλον/βιβλία. Πρόλαβε πριν πεθάνει ο ποιητής ( 1934-2009) να δει το ποιητικό του corpus σε ένα τόμο 267 σελίδων. Οχι δεν είναι πολλά τα ποιήματα.Αργά εμφανίστηκε ο Δενέγρης και λίγα δημοσίευσε. Όμως δεν κρίνεται από εκεί,αλλά από την ένταση και την ποιότητα της φωνής του. Μπορεί να ξεκινά από την γενιά των μπητ,αλλά μεταφέρει στην ελληνική γλώσσα,χωρίς υποταγή και δουλικότητα στα μεγάλα πρότυπα, τον απόηχο και την επαναστατικότητα, την εξέγερση της γενιάς του. Με το πέρασμα του χρόνου κερδίζει μια οικολογική ματιά. Ταξιδεύει στην ιστορία και τον χρόνο χωρίς ρομαντισμούς και την συναίσθηση της αγριότητας της εποχής του. Μια χρωματισμένη καθημερινότητα εισβάλει στα ποιήματα και τους δίνει διαστάσεις που δεν βλέπουμε συχνά. Μπορεί η οργή να δίνει το χέρι της στην συμφιλίωση,όμως ο ποιητής δεν παραδίδεται και μιλά συχνά πολιτικά μέχρι και τα τελευταία του ποιήματα. Πάντα θα τον απασχολεί η απονιά του χρόνου και το βάθος του ποιήματος, με αποτέλεσμα τα ποιήματά του να μην είναι εικόνες μιας πρώτης ανάγνωσης,αλλά κείμενα που σηκώνουν επιστροφές και επιμονή στην ομορφιά και το βάθος τους.

Συνεχίζεται στο επόμενο .

Tags: Λογοτεχνία | Ποίηση | Ο ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΑ ΧΑΡΠ