Απ’ τις πιο μαγικές, τις πιο ιερές μου στιγμές, είναι όταν ακούω το «τσσρ» που κάνει το αναμμένο τσιγάρο σαν το φέρνω στο στόμα μου. Αυτή η μουσική συνοδεία της εισπνοής του καπνού στη στοματική κοιλότητα, στο λάρυγγα, στους βρόγχους, στους πνεύμονες, στον οισοφάγο, στο στομάχι κι όπου αλλού, επενδύει την πνοή του Θεού προς τον Άνθρωπο. Σ’ εμένα τουλάχιστον δίνει μια μικρή γεύση του πώς εμφυσήθηκε η ψυχή, η ζωή σε αυτό το φθαρτό και πολύτιμο σαρκικό σκεύος που τη φέρει. Κι ακολουθεί η στιγμή της εκπνοής, όταν πια αισθητοποιείται η ίδια η ψυχή, όταν πια το άυλο, το άπιαστο, το φευγαλέο του καπνού γίνεται γεύση και κυρίως όραση. Η ψευδαίσθηση ότι βλέπω το πνεύμα και την ψυχή μου σαν εκπνέω τον καπνό – μια ελάχιστη και σχεδόν ακρωτηριασμένη πρόγνωση του θανάτου.

Εισπνοή, ελάχιστα δευτερόλεπτα καπνού εντός, εκπνοή ? εμφύσημα, ελάχιστη διάρκεια αισθητικής – υλικής ζωής, εκπνοή ? η εκπνοή, κατά περίεργη σύμπτωση, ως όρος εμφανίζεται και στις δύο περιπτώσεις, και στη μικρογραφική του καπνίζειν, και στη «μακροδομική» του τεθνάναι… Αν, λοιπόν, η γλώσσα κινείται και σε άλλα επίπεδα πλην του οριζόντιου, του αναφορικού, του δηλωτικού, φαίνεται να υφίσταται αυτός ο περίεργος παραλληλισμός στα πλαίσια μιας κοινής ομολογίας. Πρόγνωση του θανάτου, ένας μικρός, σύντομος και φαινομενικά δίχως συνέπειες τρόπος να γευτεί ο Άνθρωπος το άδηλον και φοβερόν, όγδοον μυστήριον, τον θάνατο.
     Φυσικά, συνέπειες υπάρχουν, και μάλιστα όχι τόσο μακροπρόθεσμες όσο ο άνθρωπος νομίζει ή ελπίζει. Το καπνίζειν σταδιακά μειώνει το κινητικόν  που αριστοτελικά θεωρείται ίδιον της ψυχής – κατά το θυμικόν… Η πρόγνωση του θανάτου γίνεται πρόγευση, καθώς οι αισθήσεις παραδίδονται βαθμηδόν – με πρώτη τη γεύση, ως την κατεξοχήν αίσθηση του υλικού ανθρώπου – στη μείωση της έντασης, στη φθορά, στην υπολειτουργία. Οι επιστρώσεις πίσσας και άλλων ευγενών ανθρακιτών στη ρινική κοιλότητα μειώνουν την όσφρηση και απειλούν την ακοή, ο καπνός θολώνει, τοποθετημένος σαν παλίμψηστο, τα μάτια, τα ακροδάκτυλα, τελευταίες απολήξεις, καταφύγια της αφής, κιτρινίζουν, σωρεύοντας νιτροζαμίνες και άλλες χημικές ουσίες στους θύλακες των χεριών… Το οξυγόνο, σταδιακά, δεν βρίσκει χώρο να τοποθετηθεί σε φθαρμένα πνευμονικά αγγεία κι από κει να ταξιδεύσει ως το έσχατο κύτταρο της φθαρτής και πολύτιμης σάρκας, με αποτέλεσμα την σταδιακή παραίτηση, τη φθορά, τον θάνατο ενός εκάστου των κυττάρων με τρόπο σχεδόν πολεμικό κι ακολουθώντας το νόμο του ισχυρού – πρώτα αυτά που πεφύκασιν ανίσχυρα, που η φύση δημιούργησε ως μηχανισμό αυτοκαταστροφής για την «τέλεια μηχανή», ήτοι τον ανθρώπινο οργανισμό…
    Η πρόγνωση, ως ετέρα μορφή της γνώσης, έχει το τίμημά της. Ποια γνώση μπορεί να κατακτηθεί δίχως συνέπειες; Η καταστροφή του Οιδίποδα τι άλλο μπορεί να σημαίνει παρά μόνο το τέλος που έπεται η γνώση της αλήθειας; Ή μήπως το κουτί της Πανδώρας δεν δηλώνει τις συνέπειες της ανθρώπινης περιέργειας, χάρη στην οποία, όμως, κατακτήθηκε αυτό που λέμε πολιτισμός, τεχνικός και πνευματικός; Ολόκληρη η ανθρώπινη ιστορία κινείται χάρη σε αυτήν την περιέργεια – θυμηθείτε το αριστοτελικό κινητικόν…! Κι αυτή η περιέργεια είναι που γεννά και την ανάγκη της γνώσης και της πρόγνωσης… Ως άλλοι Οιδίποδες, καλλιεργούμε αυτήν την παράδοξη αναγκαιότητα, πληρώνοντας, πολλές φορές ακόμα και βραχυπρόθεσμα, το τίμημά της: φθορά, καταστροφή, θάνατος…          


Απρίλης 2003